Zapylenie w środowisku pracy – ocena i pomiary
Zapylenie w środowisku pracy stanowi jedno z najczęstszych zagrożeń w zakładach przemysłowych. Pyły unoszące się w powietrzu mogą różnić się wielkością cząstek, a przez to również miejscem osadzania się w układzie oddechowym. W ocenie ryzyka zawodowego kluczowe znaczenie ma rozróżnienie dwóch głównych frakcji: pyłu wdychalnego i pyłu respirabilnego.
Czym są pyły wdychalne i respirabilne?
- Pył wdychalny (inhalable dust) to cząstki wystarczająco drobne, by przedostać się do organizmu przez nos lub usta. Osadzają się głównie w górnych drogach oddechowych: jamie nosowej, gardle, krtani i tchawicy.
- Pył respirabilny (respirable dust) to drobniejsza subfrakcja pyłu wdychalnego. Jego cząstki mają zwykle średnicę aerodynamiczną poniżej 10 µm i mogą docierać głęboko do oskrzeli, oskrzelików oraz pęcherzyków płucnych.
Ten podział ma istotne znaczenie dla oceny narażenia – różne frakcje powodują bowiem odmienne skutki zdrowotne i wymagają różnych działań ochronnych.
Pomiary i ocena ekspozycji na pyły
Badania zapylenia w środowisku pracy polegają na pobieraniu próbek powietrza w tzw. strefie oddychania pracownika – najczęściej przy użyciu aspiratorów ssących oraz odpowiednich głowic, dobranych do badanej frakcji (wdychalnej lub respirabilnej).
Na podstawie ilości zebranego pyłu i objętości zasysanego powietrza oblicza się stężenie pyłu w jednostkach mg/m³. Otrzymane wartości są porównywane z normami dopuszczalnych stężeń (NDS), ustalonymi zarówno dla pyłu całkowitego, jak i wybranych frakcji. Przy ocenie uwzględnia się także czas pracy, aby określić średnią wartość narażenia w odniesieniu do pełnej zmiany roboczej.
Skutki zdrowotne narażenia na pyły
Długotrwała ekspozycja na pyły może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych:
- Pył wdychalny może powodować podrażnienia górnych dróg oddechowych, reakcje alergiczne, przewlekłe stany zapalne błon śluzowych, kaszel i duszności.
- Pył respirabilny niesie większe ryzyko – jego drobne cząstki mogą osiadać głęboko w pęcherzykach płucnych i prowadzić do rozwoju takich schorzeń jak przewlekłe zapalenie oskrzeli, pylica płuc czy trwałe pogorszenie funkcji oddechowej.
Stopień zagrożenia zależy od stężenia pyłu, wielkości jego cząstek, składu chemicznego, czasu trwania ekspozycji oraz częstotliwości narażenia.
Usługi Laboratorium PROTEKT
Laboratorium Badawcze PROTEKT oferuje kompleksowe pomiary zapylenia w środowisku pracy, obejmujące analizę stężeń pyłów wdychalnych i respirabilnych. Pomiary realizujemy z wykorzystaniem nowoczesnych, wzorcowanych urządzeń oraz zgodnie z metodykami referencyjnymi.
Jako laboratorium akredytowane PCA (AB 977), działamy w zgodzie z wymaganiami normy PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02. Nasze raporty mogą być podstawą oceny ryzyka zawodowego i dokumentacji dla kontroli PIP.